Impressie 5e Nationale Dag van de Zelforganisatie 

Op woensdag 13 november 2013 stond de 5e Nationale Dag van de Zelforganisatie op het programma. Met het thema van dit jaar, ‘Klein binnen groot', en zo'n 150 deelnemers was een volle dag met sprekers, workshops en netwerkmogelijkheden in de Doelen te Rotterdam het resultaat. 

Organizonderen met Aslander

Na de opening van dagvoorzitter Iris Meerts, directeur van de Stichting Zelforganisatie, introduceerde zij de eerste spreker Martijn Aslander als ‘universeel prutser'. Hij vertelde ons over organizonderen, het organiseren zonder papier en geld.  Martijn is dan ook een groot voorstander van open source, hij is ervan overtuigd dat wanneer je kennis deelt, je er ook wel weer wat voor terug zult krijgen.  Deze open source mentaliteit mondde uit in de uitspraak ‘Internet is cutting out the traditional middle man'. Op het internet vindt veel uitwisseling van kennis en beelden plaats, waardoor de tussenpersoon overbodig wordt.  Aslander  pleitte voor een samenleving zonder businessplannen, plannen moeten ontstaan, worden uitgevoerd en zijn succesvol of niet. 

Consuminderen voor levenskwaliteit

Hierna nam Michael Jongeneel van de Triodos Bank het woord, geïntroduceerd door het filmpje ‘Klein. Het nieuwe groot'. Michael vergeleek  een bank met het hart. De doorstroming van bloed, bij een bank is dit geld, maakt dat banken tegenwoordig nog nodig zijn. In zijn lezing wees hij ons op het belang van consuminderen. Een grafiek waarin geluk tegenover duurzaam gebruik wordt uitgezet, maakte duidelijk dat de balans hierin nog niet gevonden is. Michael vertelde ons hoe de Triodos Bank aan het zoeken naar deze balans wil bijdragen. Het doel is ‘the quality of life' en de Triodos Bank werkt hiernaartoe aan de hand van 4 kernwaarden: sustainability, transparancy, excellence en entrepreneurship. Jongendeel benadrukte dat de attitude erg belangrijk is en de mogelijkheden tot het succesvol nastreven van het doel sterk beïnvloeden.

De Zuiderling: bank van wederdiensten

De ochtend werd afgesloten met een mooi voorbeeld van zelforganisatie. Luc Manders, één van de oprichters van de Zuiderling -de ruilmunt ‘op' Rotterdam-Zuid - vertelde ons over zijn ervaringen bij het opzetten van dit initiatief.  Hij liet ons het idee  achter de Zuiderling begrijpen;  een bank van wederdiensten. Als afsluiting van zijn verhaal gebruikte hij de quote ‘We don't need the money, We need the things we can buy with it'. Deze quote geeft de essentie van de Zuiderling goed weer. 


In de middag volgden er workshops. Er was een gevarieerd programma wat het moeilijk maakte om te kiezen. Maar gelukkig was er het terugkomplein waar je andere deelnemers kon uithoren over de workshops die zij hadden gevolgd en daar maakten de deelnemers dan ook goed gebruik van. 


Er werd een workshop gegeven over zelforganisatie in de wetenschap van complexe adaptieve systemen door Prof. Dr. Catholijn Jonker. Deze adaptieve systemen zijn terug te vinden in de natuur, er zijn voorbeelden waarbij iedereen zich wat kan voorstellen, bijvoorbeeld de mierenkolonies, maar ook systemen in het menselijk lichaam vallen hieronder. Deze adaptieve systemen werken altijd volgens het principe klein binnen groot. 

Maarten van de Velde gaf een workshop over het BUURboek, een sociaal platform voor samenwerking en zelforganisatie in de buurt . De workshop stond in het teken van wat dit initiatief zou kunnen betekenen op grotere schaal.

 Jeroen Koomen had het over gamification: hoe kunnen principes van games worden toegepast binnen organisaties.  

Ir. Fokke Wijnstra  gaf een workshop over het organiseren en managen om een natuurlijke manier. Deze workshop stond in het teken van de menselijke maat, het ging over hoe wij dingen als familieprocessen kunnen toepassen in organisaties.

Jan Wietsma gaf een workshop over het Kredietpaspoort. 

Om het thema klein binnen groot nog maar eens te benadrukken gaven Abel en Biret, de zoon en dochter van Iris, samen met Alieke van der Wijk de workshop Monopoly 2.0. 

Joost Spithoven ging in op  zelforganisatie online:  hoe met gebruik van een BuurtApp snel gezamenlijk oplossingen gevonden kunnen worden. 

Karin Vosters gaf een workshop over het nemen van beslissingen zonder dat je het er 100% mee eens bent. Dat kan, op basis van ‘consent'. 

Jeroen Laven gaf een workshop op locatie: ‘Aan de slag in ZoHo: klein binnen groot in de fysieke ruimte'. Deze workshop gaf inzicht in de ontwikkelingen in het Zomerhofkwartier, waar een groep gelijkgestemden samen werkt aan een organisch proces van ‘slow urbanism ' om de wijk te versterken.  

Systemen moeten niet te veel regels hebben, maar ook niet te weinig

De afsluitende spreker van de dag was Hans Abbink van Almende en founding father van Stichting Zelforganisatie. Hans stelde dat een systeem (groot) bestaat uit agenten (klein)in een omgeving. Een agent zou adaptief en reproductief moeten zijn, en bestaat vaak weer uit meerdere agenten. Uit de interactie tussen de verschillende agenten volgen een aantal samenwerkingsregels waardoor een systeem kan ontstaan. Volgens Hans moeten en niet te veel, maar ook niet te weinig regels zijn. Deze balans moet telkens weer opnieuw gevonden worden, de maatschappij evolueert waardoor nieuwe gemeenschapsrechten nodig zijn. 

Tot besluit: zelforganisatie begint bij jezelf

Op deze dag werden de deelnemers zeker geïnspireerd. Men stond open voor elkaars ideeën en wanneer een deelnemer dacht dat hij/zij een bijdrage kon leveren aan idee of project van een andere deelnemer werd dit niet onder stoelen of banken geschoven; er werd zelf georganiseerd. 

De dag werd afgesloten door dagvoorzitter Iris Meerts. Een mooie conclusie is dat zelforganisatie bij onszelf begint. Wijzelf moeten de eerste stap nemen en dan kijken we wat hieruit voortkomt. Dus: aan de slag! 

Door Lizet Kuitert (www.gebiedsontwikkeling.nu)

 


Klein binnen groot

De Nationale Dag van de Zelforganisatie stond dit jaar in het teken van klein binnen groot. Visionairs, wetenschappers en initiatiefnemers lieten zien wat dat betekent. Een verslag.

The Survival of the Fittest: als je je kunt aanpassen, overleef je langer. De theorie van Charles Darwin werkt in de natuur, maar hoe kun je dit principe toepassen op organisaties van mensen en bedrijven? Dat ontdekte ik tijdens de vijfde Nationale Dag van de Zelforganisatie in De Doelen te Rotterdam.

Van Darwin naar Da Vinci

Na de introductie van Iris Meerts van Stichting Zelforganisatie, krijgt Martijn Aslander het woord. Visionair en ondernemer sinds z'n vijftiende. Geïnspireerd door Leonardo Da Vinci's Humo Universalis ontwikkelde hij zich tot ‘Prutser Universalis': je kunt niet alles kunnen, maar kunt wel veel proberen. En veel delen.

Volgens Aslander kom je verder met een open houding. ‘Leer veel, leer snel en deel het.' Dat doen we volgens Aslander te weinig: delen. Deel je kennis en mensen zullen je er veel meer nieuwe tips en informatie voor terug geven. Deel je netwerk, oftewel: verbind mensen met elkaar, en je netwerk zal zichzelf onderhouden.

De toekomst zit in peer-to-peer: delen. ‘Wat vandaag nog schaars is, kan morgen dankzij nieuwe technologie in overvloed zijn', stelt Aslander. Als voorbeelden uit het verleden noemt hij het instorten van de cd-industrie door software als Napster en de revolutionaire ontdekking van Jack Andraka, een high school student die dankzij gedeelde kennis, het kankeronderzoek vooruit hielp. In de nabije toekomst zal de 3d-printer een hele hoop dingen die nu in China gemaakt worden (duur door alle vervoer- en verpakkingskosten), met een druk op de knop beschikbaar maken voor een fractie van de prijs. Denk aan legoblokjes en IKEA-onderdelen.

Duurzaam bankieren

Na het inspirerende verhaal van Aslander, volgde Michael Jongeneel, directeur van Triodos Bank. Aan Jongeneel de taak om het publiek te overtuigen van Triodos' nieuwe manier van bankieren.

Bij Triodos Bank staat duurzaamheid voor iedereen centraal staat, in plaats van maximale financiële winst. Daarom investeert de bank alleen in bedrijven die goed doen voor mens en natuur. Triodos helpt sociale ondernemers die een normale bank niet kredietwaardig genoeg zou vinden. Onderstaand filmpje legt het allemaal uit.

Deze visie bepaalt ook de hele bedrijfsvoering: de missie en de waarden staan centraal. Leiders moeten rolmodellen zijn. Inspraak en co-creatie in alle lagen van het bedrijf (want ja, de bank is nog wel hiërarchisch georganiseerd…) is belangrijk en wordt gestimuleerd.

Het publiek was nog niet helemaal overtuigd. Is de gedachte van deze bank niet te mooi om waar te zijn? Zijn mensen bereid om genoegen te nemen met een procentje minder, voor een duurzame economie? Jongeneel hoopt dat het er steeds meer worden. Op de site van Triodos Bank staan veel mooie initiatieven die de bank nu al helpt.

De Zuiderling

Van een duurzame bank, naar "de Bank van de Wederdiensten". Luc Manders vertelt over de Zuiderling, een ruilmunt in Rotterdam-Zuid. Eén Zuiderling staat gelijk aan een half uur werk: zangles, een lift met de auto, een heg knippen, schoonmaken. De munt is bedoeld om mensen te stimuleren om iets voor elkaar te doen. ‘Als je iemand helpt, word je daar gelukkig van', zegt Manders.

Manders vertelt heel open over de opstartproblemen van de Zuiderling. Er is nog geen enkel fonds dat wil helpen en er is nog veel meer naamsbekendheid nodig. Het ging helemaal mis met de lancering van de website. Maar, het initiatief groeit wel. Al vijftig vrijwilligers en tweehonderd sociale initiatieven doen mee sinds de start afgelopen september.

Uit het publiek komt de vraag waarom er een geobjectiveerde maatstaaf nodig is. Waarom niet elkaar helpen zonder dat daar een geldelijke beloning tegenover staat? Manders: ‘Met een Zuiderling kun je makkelijk aangeven wat je inzet waard is. Daarbij is het goed voor de marketing: het is op deze manier goed uit te leggen.' Het helpt de beweging groeien: als jij iemand geholpen hebt, verdien je Zuiderlingen die je weer kunt inzetten om jezelf te laten helpen door een ander. Zo leren steeds meer buurtbewoners elkaar kennen en wordt de Bank van de Wederdiensten steeds groter.

Aan het werk

Na de algemene presentaties volgden de workshops. Hoewel het ochtendprogramma vrij lang en strak gestructureerd was, was er bij de workshops veel ruimte voor zelforganisatie. Mooiste voorbeeld: toen een spreker uitviel, was binnen een paar seconden een nieuwe workshop geboren.

Karin Vosters geeft vaker workshops en improviseerde een training waarbij deelnemers leerden om met consent besluiten te nemen. Met een vergaderstructuur (die erg lijkt op de BOB-methodiek) kun je als groep een besluit nemen, zonder dat iedereen er volledig achterstaat. In de eerste workshopronde bleek de vraag te complex om in 45 minuten tot een besluit te komen (‘wat is onze gezamenlijke definitief van zelforganisatie?'), dus de volgende ronde ging het over iets eenvoudigers: ‘drank bij de borrel'.

Na Vosters' workshop, bezocht ik de initiatiefnemer van BUURbook. Na een korte inleiding wilde workshopgever Maarten van der Velde vooral weten wat wij belangrijk zouden vinden aan een sociaal medium voor onze buurt. Wat vindt je belangrijk als bewoner? Wat is een voorwaarde om mee te doen als ondernemer?

Daar kwamen interessante ideeën uit, die Van Der Velde stuk voor stuk verzamelde en meenam.

Klein binnen groot

Hans Abbink, de ‘founding father' van Stichting Zelforganisatie, sloot de dag af met een presentatie over Almende. Abbink: ‘Een systeem (groot) bestaat uit agenten (klein) en uit een omgeving. De agenten zijn adaptief en reproductief en bestaan zelf ook weer uit agenten. Door te interacteren, creëren zij het systeem.' Daarbij zijn regels of gemeenschapsrechten nodig: almendes.

Abbinks ICT-bedrijf faciliteert zelforganisatie met software. ‘De software geeft structuur en regels zodat de agenten rijker en sneller kunnen communiceren', vertelt Abbink.

Zelforganiseren: wat mij duidelijk werd, is dat we het samen moeten doen. De Triodos Bank kan geen duurzame bedrijven steunen, zonder de steun van investeerders. (Online) peer-to-peer delen werkt beter naarmate het netwerk groter is. De Zuiderling en BUURbook worden pas een succes als veel mensen en organisaties ermee aan de slag gaan.

Door Claartje (http://www.nieuworganiseren.nu)

 

 


Naar Terugblik-pagina

1-3 juli 2015

Third Hague Peace Conference
» Meer informatie


Partner worden?

Word lid van het platform rondom zelforganisatie

Geniet als partner van Stichting Zelforganisatie van alle voordelen.
» Meer informatie



 

Stichting Zelforganisatie op Twitter